Last van haperende games? Zijn multimediataken (zoals videorendering of 3D-animaties) niet vooruit te branden? Dan is uw grafische kaart niet tegen zijn taak opgewassen. U zou de kaart kunnen vervangen door een betere, maar dat gaat u geld kosten. Of u zou de prestaties van uw huidige kaart nog wat kunnen opkrikken door hem te overklokken. In deze stapsgewijze handleiding leest u hoe dat in zijn werk gaat.

Wat is overklokken?

De processor van uw grafische kaart (de GPU) werkt gewoonlijk op een vast prestatieniveau (de "kloksnelheid"), dat is ingesteld door de fabrikant. Het is een beetje vergelijkbaar met een auto die 50, 100 of 500 pk onder de motorkap heeft. En net als een auto kunt u de grafische kaart "tunen" om de prestaties te verbeteren. Dat wordt overklokken genoemd. Hoe meer u de GPU overklokt, des te meer rekenkracht er beschikbaar komt. Hierdoor neemt het weergeven van multimediabestanden minder tijd in beslag en worden games soepeler uitgevoerd. Wanneer het niet mogelijk is om uw hardware te overklokken, zijn er methoden om de prestaties van uw pc softwarematig op te krikken, bijvoorbeeld via de "slaapmodus" van AVG TuneUp. Daarbij worden achtergrondactiviteiten uitgeschakeld voor apps die u niet gebruikt. Dit klinkt u als muziek in de oren? U kunt AVG TuneUp hier downloaden.

Wat u nodig hebt om de GPU te overklokken

Overklokken is tamelijk eenvoudig en niet duur. Maar eerst moet u ervoor zorgen dat uw pc helemaal geoptimaliseerd is en op zijn best presteert. In dit artikel wordt uitgelegd hoe u de prestaties van uw pc meteen kunt optimaliseren.

Wees niet bang: overklokken is niet moeilijk en kost niet veel tijd. Sommige stappen kunt u automatisch uitvoeren met programma's als bijvoorbeeld MSI Afterburner.

Lees verder om te zien wat u nodig hebt om uw GPU te overklokken of ga meteen naar onze stapsgewijze instructies.

1. Een overklokprogramma

Er is veel keuze, maar het beste is MSI Afterburner. Dit overklokprogramma is gebruiksvriendelijk, heeft een interface met skins voor als u van verandering houdt en wordt voortdurend bijgewerkt zodat het voor de nieuwste GPU's kan worden gebruikt. U kunt het programma downloaden van de officiële pagina van MSI. Daarnaast kunt u een bètakanaal proberen als u net een kaart hebt aangeschaft met een splinternieuwe architectuur, zoals Turing van NVIDIA. Via Guru3D kunt u altijd de nieuwste bètaversies downloaden. 

afterburner

2. Hulpprogramma voor benchmarks/stresstests

Door te overklokken drijft u uw kaart tot het uiterste (en dat is de bedoeling!). Wel doet u er goed aan een stresstest uit te voeren om te controleren of de kaart stabiel blijft werken tijdens het gamen. Hiervoor raden we deze twee hulpprogramma's aan:

  • De klassieke 3D-benchmarksoftware 3DMark. Deze heeft een zeer nuttige stresstestfunctie.

  • FurMark. Deze software simuleert miljoenen haartjes om de videokaart op zijn staart te trappen.

schermafbeelding van de stresstest van furmark

3. Een beetje geduld en zenuwen van titanium

We hebben inderdaad beweerd dat overklokken betrekkelijk eenvoudig is. Het is echter nog niet zo eenvoudig om de juiste combinatie van prestaties, temperatuur en compatibiliteit met games te vinden. Het kan zijn dat u heel wat tests moet uitvoeren voordat u de juiste instellingen hebt gevonden.

Op basis van de stresstest zou u bijvoorbeeld kunnen denken dat u de perfecte overkloksnelheid te pakken hebt. Totdat uw favoriete game 30 minuten later crasht. Dan moet u dus weer opnieuw beginnen en een iets lagere kloksnelheid proberen.

Is overklokken veilig?

Tegenwoordig? Absoluut. Bij het overklokken nemen de temperatuur en de belasting van de GPU weliswaar iets toe, maar daar hoeft u zich geen zorgen over te maken. Voordat de GPU in brand vliegt treden er veiligheidsmechanismen in werking. Hooguit crasht de GPU, loopt uw pc vast of krijgt u een zwart scherm te zien. Als dat gebeurt, verlaagt u de kloksnelheid weer ietsje.

Geforce GTX

In theorie kan een aanzienlijk hogere kloksnelheid de levensduur van de GPU verkorten. Logisch. Wie tot het gaatje gaat, neemt risico's. Er zijn echter nog geen statistisch significante gegevens over de impact van het overklokken van de GPU.

Mijn overgeklokte Titan Xp’s draaien nu alweer een jaartje... zonder problemen.

De GPU overklokken

We gebruiken MSI Afterburner, het programma dat we eerder hebben aanbevolen, om de GPU te overklokken. Aan de slag. Installeren en starten maar.

schermafbeelding msi afterburnerOp het hoofddashboard wordt de huidige kloksnelheid van de grafische chip (GPU Clock) en het geheugen (Mem Clock) weergegeven. Aan de rechterkant ziet u de temperatuur. Deze waarden verschillen per pc. In het algemeen geldt echter dat u temperaturen van meer dan 90 °C moet vermijden. Daarnaast kunt u de weergave van MSI Afterburner aanpassen door op het instellingspictogram in de vorm van een tandwieltje te klikken en naar User Interface (Gebruikersinterface) te gaan.

eigenschappen afterburner

Met de schuifregelaars kunt u de waarden voor overklokken instellen:

  • Core Voltage (kernspanning): het spanningsniveau voor de videokaarten. Bij nieuwere kaarten is deze optie gewoonlijk niet beschikbaar.

  • Power Limit (vermogenslimiet): met deze schuifregelaar kunt u de voedingsstroomafname van de kaart instellen. Als het verbruik van de kaart standaard bijvoorbeeld is beperkt tot 200 watt, kunt u dit verhogen tot 240 watt door de schuifregelaar in te stellen op 120. Het is mogelijk dat u dit moet doen als u de kaart verder wilt overklokken (waardoor de temperatuur zeker hoger oploopt).

  • Core clock (kernklok): hier geeft u de gewenste kloksnelheid op. Deze instelling zult u vaak gebruiken.

  • Memory Clock (geheugenklok): hetzelfde als hierboven, maar dan voor het GPU-geheugen.

Stap 1: Benchmark de huidige instellingen.

Voer 3DMark of Furmark uit (de stresstestprogramma's die we eerder hebben aanbevolen) en controleer de huidige prestaties:

vergelijking furmark

Zo hebt u een goed referentiepunt voor de prestaties, temperatuur, kloksnelheden en fps. Noteer deze getallen of maak een schermafbeelding, zodat u ze later kunt vergelijken.

Stap 2: Overklok de GPU-chip.

Begin rustig: verhoog de kernklok met 5% en kijk of u tegen vreemde grafische artefacten, fouten of zelfs crashes aanloopt. Op dit niveau zou het systeem stabiel moeten zijn, maar ziet u waarschijnlijk weinig verbetering. Deze verhoging maakt het mogelijk snel potentiële problemen op te sporen.

Stap 3: Overklok het geheugen.

Het geheugen is net zo belangrijk als de GPU-klok. En nog belangrijker bij games met gigabytes aan texturen. Probeer 10% of een verhoging van 50 tot 100 MHz. Bij elke verhoging van 10% of minder moeten de prestaties stabiel blijven.

msi afterburner 3

Als uw computer nu al crasht of er rare artefacten te zien zijn in games, is uw hardware niet geschikt om te overklokken of moet u de temperatuurlimiet verhogen. Daarover later meer.

Stap 4: Pas de instellingen aan.

Verhoog de GPU-kloksnelheid met ongeveer 10 MHz en voer opnieuw een test uit. Is alles stabiel? Doe er nog eens 10 MHz bovenop. En nog eens. En nog eens. En nog eens. Voer gedurende enkele uren een benchmarktest, een stresstest (zie eerder) of een game uit. Let daarbij op stabiliteitsproblemen en prestatieverbeteringen.

Het is mogelijk dat Windows op een gegeven ogenblik vastloopt of opnieuw wordt opgestart. Dat is de limiet. Ga 10 tot 20 MHz onder deze limiet zitten. Wanneer de overkloksnelheid zo dicht bij het crashpunt ligt, betekent dit dat u na uren gamen uiteindelijk strandt.

Onze Titan Xp werkt bijvoorbeeld goed bij +200 MHz op de kernklok, maar wordt na 2 tot 3 uur Final Fantasy 15 of Witcher 3 spelen bij 4K echt te heet. We houden het daarom bij 170 MHz, voor de zekerheid. Een verschil van 30 MHz is nauwelijks merkbaar. Wat we wel merken, is een crash. En ook onze buren merken het als we om 3.00 ’s nachts zitten te vloeken. In het Duits.

Zodra u een stabiele waarde voor de kernklok hebt gevonden, doet u hetzelfde voor de geheugenklok. Maar niet tegelijkertijd. Anders weet u niet welke klok problemen oplevert als er iets misgaat.

Stap 5: Verhoog de vermogenslimiet.

Zodra u bent gestrand, kunt u natuurlijk eieren voor uw geld kiezen: "Oké, dit is genoeg, ik ben tevreden."

Of u kunt de vermogens- en temperatuurlimiet opschroeven in MSI Afterburner en kijken wat er gebeurt.

details msi afterburner

Start de game. Zelfs zonder overklokken zult u de ventilatoren harder horen werken. De kloksnelheid wordt niet zo snel of zo drastisch verlaagd. Dit kunt u zien met RivaTuner van MSI Afterburner, een functie die bij het overklokprogramma wordt geleverd. Raadpleeg deze videohandleiding over het inschakelen en configureren van de beeldschermdisplay, zodat deze tijdens een game of een benchmarkprogramma wordt weergegeven.

specificaties

Tijdens het spelen van Witcher 3 worden beide Titan Xp's bijvoorbeeld standaard opgeklokt tot 1823 MHz. Maar na een uur of wat wordt de kloksnelheid verlaagd tot iets meer dan 1600 MHz (wanneer de temperatuur op zijn hoogst is). Bij een hogere vermogens- en temperatuurlimiet treedt deze beperking echter niet meer op en met de juiste overkloksnelheid komen we nooit meer onder de magische grens van 2000 MHz.

Stap 6: Pas de instellingen (opnieuw) aan en voer een test uit.

Nu we nog meer vermogen hebben vrijgemaakt, is het tijd om de snelheid weer met stapjes van 10 MHz te verhogen.

De kaart zal het vorige crashpunt waarschijnlijk voorbijschieten. Zoals gezegd, halen we nu in plaats van een magere +100 MHz/200 MHz maar liefst +170 MHz/+450 MHz. Het kost wat tijd om de perfecte instellingen te vinden. Blijf daarom geduldig.

Zodra u een stabiele kloksnelheid hebt, moet u uw systeem opnieuw benchmarken met 3DMark en Furmark. Voer ook een benchmark uit voor uw favoriete games. U zult een verschil merken in de waarden en in de gameplay zelf. U kunt ook een aantal andere tests gebruiken om de prestaties van uw computer te bepalen wanneer die is overgeklokt.

Maakt het overklokken van de GPU echt verschil?

In de meeste gevallen wel. Het hangt natuurlijk af van het type games dat u speelt en de hardware die u gebruikt. Als uw games al soepel werken bij 60 fps, moet u wel heel goed kijken om het verschil te zien met 69 fps na het overklokken. Maar als een echt zware game hapert bij 60 fps en terugzakt naar 40 of 50 fps, kunt u de weergave zeker een handje helpen door te overklokken.

Overklokken voor GTA
 

Door te overklokken kunt u de gameplay bij hogere resoluties aanmerkelijk verbeteren. Wanneer we bijvoorbeeld bij Far Cry 5 de resolutie opschroeven tot 6K, hebben zelfs de twee Titan Xp's daar moeite mee. Sinds medio 2018 heeft NVIDIA in het hoogste segment videokaarten voor consumenten en professionals die zelfs het paradepaardje van NVIDIA, de gamekaart 1080 Ti, achter zich laten.

Door twee kaarten te combineren halen we bij de meeste games 60 fps in 4K. Far Cry 5 ziet er echter stukken beter uit wanneer de opschalingsfunctie wordt gebruikt, waarmee alles in een hogere resolutie wordt weergegeven en de beelden worden gedownsampled naar Full HD of 4K. Bij de resolutie van 6K in dit voorbeeld zakt de framesnelheid naar een magere 37 fps. Door te overklokken kunnen we dit verbeteren tot 45 fps. Dat betekent minder haperingen en een betere gameplay:

05-schermafbeelding106-schermafbeelding2

Bij een "normale" resolutie van 4K wordt Far Cry 5 echter met 60 fps uitgevoerd. Die snelheid loopt synchroon met het beeldscherm. Overklokken zorgt dus niet voor een verbetering.

In andere gevallen zien we weinig verschil: NieR: Automata draait niet echt soepel op een Surface Book. We komen nauwelijks boven de 24 fps uit. Met overklokken wordt dit 27 fps. Tja. Gaap. Je merkt geen verschil (hoewel je de koelventilatoren van de Surface Book om genade hoort schreeuwen).

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het overklokken?

Als u onze instructies volgt, zit u goed want zo vermijdt u een van de meest gemaakte fouten bij het overklokken: het lukraak opschroeven van snelheden en het pielen met de schuifregelaars. Dat is vragen om crashes. U moet wel rekening houden met het volgende:

  • Voorkom oververhitting: let goed op de temperatuur van de GPU en investeer in een goede koeling. In het ideale geval beschikt u al over een speciale, goed gekoelde (misschien zelfs watergekoelde) kaart.

  • Overklok niet automatisch: overklokken zorgt voor extra belasting van de GPU, dus ik zou het alleen doen wanneer een game er echt om vraagt. Gebruik het profielsysteem van MSI Afterburner. Ziet u de knop "Save" op de schermafbeelding hieronder? Klik daarop wanneer u klaar bent met alle stappen, wijs een nummer toe aan de uiteindelijke overklokinstelling en gebruik deze alleen wanneer u een veeleisende game of toepassing uitvoert.

  • Verwacht geen wonderen van het overklokken: als de GPU 10 jaar oud is, haalt u met overklokken niet ineens het niveau van een moderne, geavanceerde GPU. Dat lukt helaas niet. Een verbetering van misschien 10-20% is vermoedelijk het hoogst haalbare. 

Kun je een laptop overklokken?

Ja, dat kan. De prestaties van mobiele GPU's zijn beperkt. Door te overklokken kunt u de framesnelheid en de weergaveprestaties dus wel degelijk verbeteren. Zo wisten wij pakweg 20-25% meer fps uit onze Microsoft Surface Book met GeForce 965 GTX te persen.

Er is één grote maar: desktopcomputers en desktopvideokaarten beschikken doorgaans over een prima koeling. Mobiele GPU's produceren daarentegen veel warmte en zijn veel kleiner behuisd. De thermische grenzen zullen dus snel worden bereikt. Een hogere kloksnelheid betekent ook een hoger stroomverbruik. De batterij zal daardoor veel sneller leeg raken. Zo werkt het nu eenmaal.

Kan ik de overklokwaarden voor mijn videokaart niet gewoon opzoeken met Google en dit hele gedoe overslaan?

Natuurlijk! Maar u zult zien dat honderden mensen met precies dezelfde videokaart als u toch verschillende waarden krijgen. Het is de vraag of die in uw geval geschikt zijn.

Dat heet de "chiploterij" en heeft ermee te maken dat niet alle GPU- en geheugenchips op microscopisch niveau identiek zijn. Soms verschilt de kwaliteit van het materiaal en de lithografie per chip zo sterk dat een hogere temperatuur of spanning niet kan worden bereikt.

Zoals Redditor carlose707 het zegt:

img9

In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. De kans is dus groot dat u deze stappen moet doorlopen om de perfecte instellingen te vinden.

Kan ik niet gewoon een kaart kopen die al is overgeklokt?

Natuurlijk. Toch zult u deze willen overklokken.

Naast de "officiële" videokaarten van NVIDIA en AMD, zoals deze...

14-gtx1080

..., worden de meeste videokaarten gemaakt door andere fabrikanten als EVGA, MSI en Gigabyte. Zij gebruiken dezelfde NVIDIA- of AMD-chip, bijvoorbeeld een GeForce 1080 TI, maar hun koeling, stroomvoorzieningen, transistors en systeemkaarten kunnen sterk verschillen. Daarnaast kunnen ze gewoonlijk verder worden overgeklokt. Daarom wordt een 1080 Ti door tientallen verschillende leveranciers aangeboden. En zelfs één leverancier kan u allerlei verschillende versies verkopen:

Schermafbeelding prijsvergelijking GeForce

De opties variëren van kaarten die identiek zijn aan de referentiekaarten van NVIDIA tot high-end modellen met geweldige koeling, kwalitatieve stroomvoorzieningen en RGB-verlichting. Deze zijn meestal "in de fabriek" met 10 tot 20% overgeklokt. Maar ook deze kaarten kunnen op dezelfde manier handmatig worden overgeklokt. Niet met nog eens 20 tot 30%, dat is niet realistisch, maar 15% is niet ongebruikelijk.

Veel plezier!

Hopelijk lukt het u om aan de hand van deze instructies binnen een uur de perfecte kloksnelheid in te stellen waarbij alle games stabiel werken, ongeacht de speelduur. Of misschien zoekt u nog steeds naar de ideale instelling.

Is het laatste het geval, bedenk dat dit: bij ons draait Far Cry 5 nu op een resolutieschaal van 1,2 tot 1,3 (= een resolutie van ongeveer 5K) bij een soepele 60 fps en maximale instellingen. Dit zorgt voor huiveringwekkend realistische beelden:

schermafbeelding van de gameschermafbeelding 2 van de game

Verleidelijk? Ga uw gang, probeer het eens. Het is de moeite waard.

U wilt uw pc overklokken en ook nog eens softwarematig optimaliseren? Probeer dan AVG TuneUp uit.

AVG TuneUp downloaden

 

AVG TuneUp GRATIS uitproberen